Üniversite 4.0, yalnızca eğitim ve bilimi bir araya getiren bir model değildir. Üniversitelerin bölgesel kalkınmayı doğrudan etkileyen yenilikçi merkezlere dönüşmesini amaçlayan yeni bir yaklaşımdır. Bu açıdan Oş Devlet Üniversitesi’nin (OşDÜ) deneyimi dikkat çekmektedir. Üniversite son yıllarda bilimsel araştırmaları bölgenin sosyoekonomik sorunlarının çözümüne yönlendirmek, uluslararası yatırımları çekmek, araştırma kalitesini artırmak ve yeni nesil araştırmacılar yetiştirmek için sistemli çalışmalar yürütmektedir.

Bölgesel Sorunlara Yönelik Araştırmalar

OşDÜ’deki bilimsel araştırmalar teorik çalışmalarla sınırlı kalmayıp bölgenin sosyoekonomik sorunlarının çözümüne odaklanmaktadır. Bu kapsamda su kaynaklarının araştırılması, küçük ve mikro hidroelektrik santrallerin kurulma olanaklarının belirlenmesi, güneş ve rüzgâr enerjisinden yararlanılması, turizmin geliştirilmesi, dağ ekosistemlerinin korunması ve yeşil yeniliklerin hayata geçirilmesine yönelik projeler yürütülmektedir.

Son dört yılda toplam 197 milyon som değerinde ortak projeler hayata geçirilmiştir. Bunun 25 milyon somu Eğitim ve Bilim Bakanlığı, 34 milyon somu üniversite kaynaklarından, 138 milyon somu ise uluslararası fonlardan sağlanan yatırımlardan oluşmaktadır. Ayrıca bölgenin sosyoekonomik sorunlarının çözümüne yönelik araştırmalar için son üç yılda 25 milyon som ayrılmıştır.

Üniversite, bilimsel araştırmaları sosyoekonomik sorunların çözümüne yönlendirmiş ve son beş yılda kurum içi hibeler kapsamında 51 milyon som değerinde projeler gerçekleştirmiştir. 2025–2026 akademik yılında üniversite düzeyinde 30, ulusal düzeyde 3 ve uluslararası düzeyde 8 yenilikçi proje uygulanmıştır. OşDÜ, Üniversite 4.0 modeli doğrultusunda sanayi ve bilimsel projeleri bütünleştirerek sekiz anlaşma imzalamıştır.

Uluslararası Bilim Dünyasına Entegrasyon

OşDÜ’nün bilimsel faaliyetlerindeki önemli alanlardan biri de araştırmaların uluslararası bilim dünyasına taşınmasıdır. Son yıllarda üniversite çalışanlarının bilimsel yayınlarının sayısı artmaktadır. Bu yıl 351 araştırmacının makaleleri Scopus veri tabanında indekslenen bilimsel dergilerde yayımlanmıştır. Yayın sayısı 2021’den 2025’e kadar altı kat artarak 900’e ulaşmıştır.

OşDÜ akademisyenleri, bilimsel makale sayısı bakımından Kırgızistan’da dördüncü sırada yer almaktadır. Çalışmaları, uluslararası alanda önde gelen Q1, Q2 ve Q3 kategorisindeki dergilerde yayımlanmıştır. Oş Devlet Üniversitesi Bülteni dergisinin etki faktörü yükselirken üniversitenin bilimsel başarıları da uluslararası düzeyde daha görünür hâle gelmektedir.

Bilimsel yayınları artırmak amacıyla maddi teşvik mekanizması da uygulanmaktadır. Akademisyenlerin bilimsel çalışmalarına bağlı olarak yıllık 15 bin ile 75 bin som arasında ödül verilmektedir. Ayrıca yüksek bilimsel potansiyele sahip yabancı profesör ve araştırmacıların üniversiteye davet edilmesi uygulaması yürütülmektedir. Bu iş birliği; ortak bilimsel çalışmalar hazırlama, yüksek sıralamalı dergilerde yayın yapma ve dünyanın önde gelen bilim merkezlerinde araştırma deneyimi kazanma fırsatları sunmaktadır. Fransa, ABD, Macaristan, Güney Kore ve Japonya’dan gelen araştırmacılar, öğretim elemanları, uzmanlar ve gönüllüler üniversitenin çeşitli alanlardaki çalışmalarına katılmaktadır.

Araştırmacı Yetiştirme

Üniversite 4.0 modeli açısından araştırmacı kadrosunun niteliği özel önem taşımaktadır. OşDÜ, bilimsel dereceye sahip akademik personel sayısı bakımından ülkenin önde gelen üniversiteleri arasında yer almaktadır. 2025 yılında 5 doktora, 39 bilim adayı ve 8 PhD tezi savunulmuştur. Böylece bilim adayları, PhD derecesine sahip araştırmacılar ve bilim doktorlarının toplam sayısı 600’e ulaşmıştır.

Üniversitede şu anda yedi alanda PhD doktora programı yürütülmekte ve 69 doktora öğrencisi araştırma yapmaktadır. Öğretim elemanlarının akademik faaliyetlerini desteklemek amacıyla 2022’den itibaren yıllık performans sıralaması sonuçlarına göre ek ücret ödemeleri uygulanmaktadır.

Dijital Üniversite

Dijital dönüşüm, OşDÜ’nün Üniversite 4.0 stratejisinin bir diğer önemli bileşenidir. Üniversite, 2024–2029 yıllarını kapsayan bilgi ve eğitim hizmetlerinin dijitalleştirilmesine yönelik kapsamlı bir yol haritası hazırlamıştır.

MyEDU otomatik eğitim platformu tam olarak faaliyete geçmiş ve öğrencilerin kişisel öğrenim yollarını oluşturmasına olanak tanıyan gelişmiş bir sisteme dönüşmüştür. mooc.oshsu.kg dijital eğitim portalı da hizmet vermektedir. Portalda lisans ve yüksek lisans öğrencileri için çevrim içi öğrenme kaynakları bulunmaktadır. Uzaktan eğitimin kalitesini artırmak amacıyla özel bir video stüdyosu açılmış ve bir yıl içinde yaklaşık 300 video ders hazırlanmıştır.

Akademik hizmetlerin şeffaf ve verimli yürütülmesi amacıyla belge ve yazıların hazırlanması süreci tamamen otomatikleştirilerek next.oshsu.kg platformuna aktarılmıştır.

Sistem kapsamında elektronik belge yönetimi, elektronik not defterleri ve değerlendirme çizelgeleri, elektronik kütüphane, intihal tespit sistemi, uzaktan eğitim platformu ve öğretim elemanlarıyla öğrenciler için dijital kişisel hesaplar kullanılmaktadır. Böylece öğrencinin üniversiteye kabulünden mezuniyetine kadar birçok süreç dijital ortama taşınmıştır.

Kalite Güvencesi ve Uluslararası Sıralamalar

OşDÜ, eğitim programlarının kalitesini bağımsız akreditasyon yoluyla değerlendirmeye de önem vermektedir. Üniversite 2023 yılında kurumsal ve program akreditasyonunu yenileyerek yedi yıllık akreditasyon almıştır. 2023–2026 yılları arasında toplam 127 eğitim programı akredite edilmiş ve bu sayı tüm programların yüzde 94’ünü oluşturmuştur.

Bağımsız Akreditasyon ve Derecelendirme Ajansı (IAAR) tarafından yapılan Avrasya sıralamalarında OşDÜ, ilk 5 ve ilk 3 arasındaki konumunu istikrarlı biçimde korumaktadır. Üniversite, QS Quacquarelli Symonds gibi uluslararası sıralamalarda da yer almış ve QS Stars sisteminde dört yıldız almıştır. QS Asya Üniversite Sıralaması 2026’da 1.526 kurum arasında 316’ncı, Orta Asya’daki 74 üniversite arasında ise 22’nci sırada yer almıştır.

QS Sürdürülebilirlik Sıralaması’nda OşDÜ, çevresel ve toplumsal etki alanında 1.251’inci, yönetişim alanında ise 1.107’nci sırada yer almıştır. Toplam 2.022 kurumun katıldığı sıralamada genel olarak 1501+ kategorisinde bulunmaktadır.

Bilimsel Araştırmaları Yeniliğe ve Üretime Aktarmak

Dördüncü nesil bir üniversitenin bulunduğu bölgenin sosyoekonomik kalkınmasını doğrudan etkilemesi gerekir. OşDÜ’de yükseköğretim, bilim, sanayi ve ticarileştirmeyi bir araya getiren iş birliği modeli başarıyla uygulanmaktadır.

IRCAPS bilim merkezi kurulmuş olup burada hava kirliliği ve bunun insan sağlığı üzerindeki etkileri araştırılmaktadır. Tokyo’dan gelen bilim insanları, OşDÜ uzmanlarıyla birlikte araştırmalar yürütmektedir.

Yapımı devam eden yeni Tıp Kliniği bünyesinde Onkolojik Hastalıkları Erken Teşhis Merkezi faaliyete başlayacaktır. Burada öğrenciler ve sağlık çalışanları için onkoloji, radyoloji ve tıbbi bilişim alanlarında yeni programlar açılacaktır.

Bilimsel araştırmalar yürütmek üzere Uydu Analizi ve Uzaktan Algılama Merkezi, Orta Asya Kritik Mineraller İnovasyon Merkezi ve Dağ Ekosistemlerinin Korunması ve Yeşil Yenilikler Danışmanlık Merkezi kurulmuş ve aktif olarak çalışmaya başlamıştır.

Özgen İlçe Yönetimi ve Jalpak-Taş tarım idaresinin desteğiyle, heyelan riski taşıyan 300 hektarlık alanda Kurbu-Taş Ormanı adlı bilimsel üretim projesi yürütülmektedir. Proje kapsamında 30 binden fazla ağaç dikilmiştir. Kurbu-Taş bölgesinde Pekin ördeği yetiştiriciliği üzerine deneyler de yapılmaktadır.

Çin merkezli Jiangsu Huibo Robotics şirketiyle iş birliği içinde Gelecek Nesil HUB’ı robotik merkezi açılmıştır. Merkez, Orta Asya’da ve Şanghay İşbirliği Örgütü üyesi ülkelerde türünün ilk ve tek laboratuvar merkezi olarak tanımlanmaktadır. Burada robotik alanında uzmanlar yetiştirilmektedir. Gelecek Nesil HUB’ının zamanla yapay zekâ, robotik ve bilgi teknolojileri alanlarında bir merkeze dönüşmesi hedeflenmektedir.

OşDÜ’de bilimsel araştırmaların pratik sonuçlarını üretime aktarmaya yönelik projeler de yürütülmektedir. Örneğin çiftlik hayvanlarının genetik kaynaklarının korunması, damızlık kalitesinin artırılması ve hayvan hastalıklarının yayılım durumunun izlenmesini amaçlayan proje kapsamında, yerel koşullara uyumlu Ala-Too koyun ırkı devlet siciline kaydedilmiş ve patent almıştır.

Bunun yanı sıra üniversite araştırmacıları son üç yılda matematik, fizik, mühendislik, bilgi teknolojileri, tıp ve tarım alanlarında patentler ve eser sahipliği belgeleri almıştır. Bu çalışmalar arasında bilgisayar programları, mikro hidroelektrik santrali, hidrojen üretim cihazı, tıbbi teknolojiler ve 3D modeller bulunmaktadır.

Üniversite 4.0 modelinde üniversitenin bölgesel sosyal sorunları belirlemesi ve bilimsel araştırmalar yoluyla bunların çözümüne katkı sunması önemlidir. OşDÜ’de bu doğrultuda yürütülen projelerden biri, çocuklarda diş çürüklerinin önlenmesine yönelik araştırmadır. Diş çürükleri, Oş şehri ve Oş Bölgesi’ndeki çocukların sağlığı açısından önemli sorunlardan biridir. Şu anda Oş’taki okullarda çocukların diş sağlığı incelenmekte ve çürük oluşumuna etki eden faktörler belirlenmektedir.

Proje sonucunda diş çürüğü riskinin temel nedenlerinin belirlenmesi, risk gruplarının oluşturulması ve her gruba uygun önleyici yöntemlerin bilimsel olarak temellendirilmesi beklenmektedir.

Tıp eğitimi ve uygulamalı sağlık hizmetlerinde de önemli başarılara imza atılmıştır. Üniversitenin tıp kliniğinde sekiz böbrek nakli ve beş karaciğer nakli başarıyla gerçekleştirilmiş, böylece Kırgızistan’ın güneyindeki sağlık hizmetlerinin olanakları genişletilmiştir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi doğrultusunda OşDÜ’de inşa edilen yeni yedi katlı klinik tamamlanma aşamasına yaklaşmıştır. İki hektarlık alana yayılan kampüste dokuz alanda birimler kurulmaktadır. Ayrıca altı araştırma ve rehabilitasyon merkezi bulunmaktadır.

Üniversite–İş Dünyası–Sanayi İş Birliği

Bilimsel çalışmaların üretime aktarılmasında üniversitenin kurum içi hibeleri ve İş Parkı önemli rol oynamaktadır. 2025 yılında kurum içi hibe projeleri kapsamında işletmelerle bazalt malzemelerinin işlenmesi, hayvancılık, biyoloji ve ekoloji ile tıbbi laboratuvar hizmetleri alanlarında anlaşmalar imzalanmıştır.

OşDÜ İş Parkı’nda bilgi teknolojileri, yapay zekâ, tarım teknolojileri, yeşil ekonomi, tıp ve yaratıcı endüstriler alanlarında projeler yürütülmektedir. Bunlar arasında UpBulak, Webordo, Akıllı Sera, GFace, Akıllı Bariyer, AgroTech, Den Tish ve Online Printer gibi çalışmalar bulunmaktadır.

2025 yılında İş Parkı’nda 21 girişim ekibine destek verilmiş, 14 yeni girişim faaliyete başlamıştır. Genç girişimciliğine yönelik ülkenin en büyük ulusal etkinliklerinden biri olan Expo Genç Girişimleri 2026 yarışmasında Enactus OşDÜ ekibi birinci olarak ülke şampiyonu olmuştur. Ekip, bu yıl 16–19 Kasım tarihlerinde Brezilya’nın São Paulo kentinde düzenlenecek Enactus World Cup 2026 yarışmasında Kırgızistan’ı temsil edecektir.

Cholpon Kiyizbaeva, Kut Bilim

Kırgız Cumhuriyeti Kültür, Enformasyon ve Gençlik Politikası Bakanlığının “Sosyal Sipariş” projesi kapsamında hazırlanmıştır.