Vatansever, girişimci ve risk almaktan çekinmeyen uzmanları iş birliğine davet ediyoruz.

Eğitim, yalnızca bir kez alınan diploma ile sınırlı değildir. Öğretmenin mesleki gelişimi, sürekli kendini yenilemesi ve çağın gereklerine uygun şekilde çalışması günümüzün en temel gerekliliklerindendir. Özellikle hızla değişen bir dünyada, eğitimcinin kendini geliştirmeye hazır olması, yeniliklere açık yaklaşımı ve mesleğine duyduğu gerçek sevgi, eğitim kalitesini belirleyen başlıca faktörlerdir.

Bu röportajda, Oş Devlet Üniversitesi Hizmet İçi Eğitim Merkezi Müdürü Taşbolot Coroyev; eğitim sistemindeki güncel sorunlar, öğretmenlerin mesleki yeterliliklerini artırmaya yönelik modern yöntemler, bölgelerle çalışma deneyimi ve uluslararası iş birlikleri hakkında kapsamlı değerlendirmelerde bulunuyor.

– Taşbolot hocam, öncelikle şu anda yönettiğiniz Hizmet İçi Eğitim Merkezi hakkında bilgi verebilir misiniz?

– Oş Devlet Üniversitesi Öğretmenlerin Mesleki Gelişimi Enstitüsü 2015 yılında kurulmuş olup, ilk olarak Doçent Jıldız Artykova tarafından yönetilmiştir. 2018 yılından itibaren enstitünün yönetimini ben devraldım. Bu alandaki çalışmalarım, öğretmenlerin mesleki yeterliliklerini artırmanın yanı sıra, enstitünün altyapısını genişletmeyi de kapsadı. Dönemin rektörü Kanıbek İsakov’un girişimiyle, daha önce faaliyet gösteren “İyman” Gimnazyumu ve “Bilim” Lisesine ek olarak “Kara-Kulca”, “Nookat” ve “Kara-Suu” gimnazyumları ile “Zirek” ilköğretim eğitim kompleksi oluşturuldu.

Amaç, cumhuriyet genelinde yüksek nitelikli eğitim veren ve ulusal değerlerle yetişmiş öğrenciler hazırlamaktı. Bu doğrultuda bazı okullarımız Ulusal Test sınavında yüzde yüz başarı elde ederken, diğerleri yüzde 90’ın üzerinde sonuçlar göstermeye başladı. Yaklaşık on öğrenci “Altın Tamga” ödülüne layık görüldü. Eğitime ek olarak ahlaki terbiyeye özel önem verilmiş, ulusal değerlerin öğrencilerin iç dünyasına işlemesi için haftada iki kez değerler eğitimi dersleri düzenlenmiştir.

Oş Devlet Üniversitesi’nin yapısal birimlerini optimize etmek amacıyla, Rektör Kudayberdi Kojobekov’un talimatıyla Hizmet İçi Eğitim Enstitüsü, Öğretmenlerin Mesleki Gelişimi Enstitüsü ve “Adis” Eğitim Merkezi birleştirilerek 2023 yılında Hizmet İçi Eğitim Merkezi olarak yeniden yapılandırılmıştır. Okullar merkez yapısından çıkarılmıştır.

Günümüzde Merkez, yalnızca Oş Devlet Üniversitesi’nin değil, aynı zamanda cumhuriyet genelindeki okul öncesi, okul ve yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin eğitim-öğretim ve bilimsel-pedagojik yeniliklerle hızlı şekilde tanışmasına olanak sağlamaktadır. Ayrıca öğretmenlerin meslek hayatlarında karşılaştıkları güncel sorunları inceleyerek, bu sorunlara bilimsel, uygulamalı ve pedagojik-psikolojik çözümler üretmekte ve onları modern eğitim teknolojileriyle donatmak için çalışmalar yürütmektedir.

– En çok talep gören kurslar hangileridir?

– Kursların temaları, öğretmenlerin gerçek ihtiyaçlarına göre belirlenmektedir. Önceden anketler yapılarak hangi alanlara talebin daha yüksek olduğu tespit edilir. Oş Devlet Üniversitesi’nin gelişim stratejisi ve uluslararası sıralamalara katılım gereklilikleri de dikkate alınmaktadır. Özellikle pedagojik olmayan alanlarda görev yapan öğretim elemanlarının pedagoji ve psikoloji alanındaki bilgilerini geliştirmeye ilgi göstermeleri sevindiricidir. Çünkü günümüz eğitim alanında bunlar vazgeçilmezdir.

– Öğretim elemanlarının yeterliliklerini artırmada hangi bilimsel-uygulamalı, pedagojik ve psikolojik yöntemler kullanılmaktadır?

– Eğitimde kullanılan yöntem, teknik ve teknolojiler kursun içeriğine göre eğitmenler tarafından seçilmektedir. Elbette geri bildirim süreci önemli bir yer tutar. Bu doğrultuda öğretim elemanlarının; somutluk, beklenen sonuçlara ulaşmaya yönelik stratejiler, gelişmekte olan yetkinlikleri kazandırmada etkili, olumlu ve kullanımı kolay teknolojiler ile ekip çalışmaları, proje tabanlı ve iş birliğine dayalı faaliyetlere ilgi duydukları görülmektedir. Esnek, uygulanabilir ve yenilikçi teknolojiler tercih edilmektedir.

– Bölgedeki okullarla iş birliği hangi formatta yürütülmektedir?

– Üniversitemiz, yüzyılı aşkın bir geçmişe sahip olarak, ülkemizin tüm bölgelerinde ve yurt dışında binlerce pedagojik uzman yetiştirmiştir. Bu nedenle okul eğitiminin kalitesi bizim için büyük önem taşımaktadır. Merkez, ülkenin tüm bölgelerindeki okullarla yakın iş birliği içinde çalışmaktadır. Çuy ve Oş bölgelerindeki ve Oş şehrindeki okullara yerinde metodolojik destek sağlanmıştır. Naryn bölgesinde ve güney bölgelerde seminer-trenings düzenlenmiştir.

Geçen eğitim yılında en kayda değer çalışmalarımızdan biri, Oş Devlet Üniversitesi’nin deneyimli öğretmenlerinin yardımıyla Kara-Suu ilçesindeki 85 öğretmenin mesleki becerilerini geliştirmek olmuştur. Ayrıca Oş şehrindeki 725 öğretmenin deneyimlerini artırmalarına katkı sağladık. Nookat, Aravan ve Özgen ilçelerindeki devlet ve Özbek diliyle eğitim veren okulların öğretmenleri de merkezimizden mesleki gelişim fırsatı elde etmiştir.

Ülkemizde genel eğitim veren okulların 12 yıllık eğitim sistemine dönüşümü devam etmektedir. Singapur teknolojisinin eğitimde eleştirel düşünmeyi geliştirme felsefesi temelinde oluşturulduğu göz önünde bulundurulduğunda, bu programın içeriğini öğretmenlerimize uyarlamak gibi çok sayıda çalışma yapılmaktadır.

Benim öncülüğümde ve Kırgız Eğitim Akademisi Bilim İnsanları Konseyi’nin kararıyla, genel eğitim kurumlarında kullanılmak üzere metodolojik rehberler yayımlanmıştır. Bunlar arasında “Ergenler için Özünü Tanıma ve Kişisel Gelişim” ve “Ebeveynler için Dersler” kursları, bölgesel enstitüler ve metodolojik merkezlerde öğretmenlerin mesleki gelişimi ve yeniden eğitimi kapsamında yer almaktadır. Rehberler “Use of Osh” kamu vakfı tarafından hazırlanmış ve finanse edilmiştir. Bu rehberlerin ülke genelindeki okullarda kullanılıyor olması bizleri memnun etmektedir.

– Yabancı üniversitelerle iş birliği hangi koşullarda başladı ve temel amacı nedir?

– Üniversitemizin yurtiçi ve yurtdışındaki eğitim kurumlarıyla yaptığı anlaşmalar ve imzalanan mutabakatlar, merkezimizin gelişimine yeni fırsatlar açtı. Bu sayede öğretim elemanlarımız ve öğrencilerimiz hareketlilik programları kapsamında dünyanın çeşitli üniversitelerinde eğitim almakta ve çalışmaktadır. Bu tür başarılar, diğer ülkelerden gelen uzmanların da merkezimizde mesleki gelişimlerini artırmasına olanak sağladı.

Elbette, öğretim üyelerimizden ve akademik kadromuzdan alınan eğitmenlerin uzmanlığı ve yüksek mesleki yeterliliği, uluslararası katılımcı sayısını artırdı. Bu deneyim hâlâ olgunlaşma sürecinde olduğundan eksikliklerimiz de yok değil. Şu anda Özbekistan’daki birkaç üniversiteyle iş birliği yapmaktayız ve bu üniversitelerdeki öğretim elemanları bilgi ve becerilerini artırmaktadır. Özbek meslektaşlarla ilişkilerin kurulmasında üniversitemizin enstitü ve fakültelerinin deneyimi büyük rol oynamıştır. Bu çalışmalar, yalnızca merkezin çalışmaları olarak değil, ortakların ve genel olarak Oş Devlet Üniversitesi’nin faaliyetleri olarak değerlendirilmelidir.

– Kısa süreli kursların öğrenciler için faydası nedir?

– Halkımızın “Zamanı kaçırırsan, fırsatı da kaçırırsın” diye bir sözü vardır, bu günümüzde oldukça geçerlidir. Kısa süreli kurslar, öğrencilerimizin yaşam olanaklarını artırmakla kalmaz, aynı zamanda gelecekte sahip olacakları mesleki yetkinliklerini geliştirmelerine yardımcı olur. Öğrenmeye farklı bir açıdan bakarak yaşam deneyimlerini de artırırlar. Yakın zamanda, öğrencilerin talebi doğrultusunda ilk yardım kursu düzenledik. Deneyimli öğretmenlerimizin de öğrencilerle birlikte katılması dikkat çekiciydi. Bu fırsatın, günlük yaşamda uygulanabilecek ve iyi bir yaşamın araçlarından biri olduğunu söylediler.

– Kurs katılımcıları ve eğitmenler arasında en büyük ve en küçük yaşlar kaç civarındadır?

– Üniversitemizde yaşına bakmaksızın bilgilerini ve deneyimlerini sürekli geliştiren birçok öğretmen bulunmaktadır. Geçen akademik yılda 70 yaş üstü birçok katılımcı vardı. Bu yıl, Tarih-Hukuk Enstitüsü’nden Doçent Iskandar Yusupaliev, “Scopus Veritabanını Kullanma ve Etkili Elektronik İletişim” konulu seminer-treninge 62 yaşında başarıyla katıldı. En genç öğretmen olarak ise MIT Enstitüsü’nden Luiza Kayimova, “21. Yüzyılın Öğretmeni: Yeni Teknolojiler ve Yaratıcı Öğretim” kursuna 23 yaşında katıldı.

70 yaşını aşmış deneyimli eğitmenlerimiz olarak, üniversitemizin saygın profesörleri Kapar Zulpuqarov, Meilikan Altybaeva ve Nina Eshenova’yı gururla anıyoruz. Bu akademik yılda en genç eğitmen ise 2024–2025 akademik yılı pedagogik debut kategorisinde “OshSU’nun Modern Genç Öğretmeni” ödülünü kazanan ve “Web Teknolojileri ve Eğitimdeki Olanakları” kursunun eğitmeni olan 27 yaşındaki Zhanbolot Kalbaev’dir.

– Yakın zamanda Kazakistan’daki bir üniversite, Oş Devlet Üniversitesi’nde “Gümüş Üniversite” projesini sundu. Hayat boyu öğrenme kültürünü yaymak konusundaki görüşünüz nedir?

– 21. yüzyıl eğitiminde temel eğilimlerden biri hayat boyu öğrenmedir. Bir şeyi öğrenip “Buna hayatım boyunca yeter” demek doğru değildir. Yaradan insanlara sayısız fırsat sunmuştur. Bunları görmezden gelmek, keşfetmemek, potansiyellerini açmamak ve değerini anlamamak gerçek bir kayıp olur. Ben, yetişkin eğitimi (andragogika) alanında sertifikalı bir uzmanım. Şu anda “Gümüş Üniversite” projesinin materyallerini özümsemekteyiz. Birçok paha biçilmez uzman var; deneyimlerini topladıkları halde faydasını fark etmeyenler var. Bu fırsatları toplumun gelişimi ve tatmin edici bir yaşlılık için neden kullanmayalım?

– Siz de çok içerikli ve pratik kurslara katılıyorsunuz. Ders vermedeki temel ilkeleriniz nelerdir? Özellikle yöntemleri nereden alıyorsunuz?

– Güzel sözleriniz için teşekkür ederim. Ders verirken veya seminer-treningler düzenlerken sürekli şunu düşünüyorum: farklı katılımcıların ihtiyaçlarını karşılayabiliyor muyum? Eğer evet, içeriği nasıl yapılandırmalıyım? Seçtiğim kaynaklar, katılımcıların anlamasını, bilgiyi kalıcı şekilde öğrenmesini ve becerilerini geliştirmesini ne kadar etkiler? Duygularını yansıtabilir mi? Görselliği nasıl? Deneyimlerini nasıl dönüştürür? Öğrendiklerini nasıl takip ederim? Geri bildirim nasıl etkili olur? Değerlendirme nasıl yapılmalı? İçerik nasıl kolay öğrenilebilir ve yanlış anlaşılmalar önlenebilir? Fiziksel, psikolojik ve pedagojik ortamı nasıl yönetirim? Katılımcıları ve özelliklerini hızlıca nasıl tanırım?

İçeriği mümkün olduğunca anlaşılır bir dille, kısa sürede aktarmaya çalışırım. İçerik sunumunda kullanılan teknik, yöntem, metot ve stratejileri sürekli biriktirip, deneyimimi geliştirmeye çalışıyorum.

– Okuduğunuz kitaplar ve ustalarınız hakkında bilgi verir misiniz?

– Okuyucu olarak klasik eserler ve yeni nesil yazarların çalışmalarına ilgi duyuyorum. Öğretmen olarak ise eğitim metodolojilerini ve yenilikçi teknolojileri sürekli olarak takip etmem gerekiyor. Ayrıca zaman buldukça Kırgız tarihiyle ilgili bilgiler ve sosyal medyadaki materyalleri inceliyorum. Şu anda masamda Profesör Dobayev Kyrgyzbay’ın “Yeni Okul, Yeni Düşünce” ve Dastan Sarygulov’un “KIRGIZ Tarihi, Geleneksel Bilgi, Değerler” adlı kitapları duruyor.

Bir usta veya rehber olmazsa olmazdır. “Her şeyi kendim öğrendim, her şeyi kendim yaptım” demek hiç doğru değildir. Mentörlerimi saymak oldukça zor, çünkü bunlar okul öğretmenlerimden, üniversitede ders veren ve bilimsel rehberlik yapan hocalardan, meslektaşlardan, yerli ve yabancı eğitim uzmanlarından, programların eğitmenlerinden, projelerin çalışanlarından ve ilgiyle çalıştığım yazarlar dahil olmak üzere çok geniş bir grubu kapsıyor. Sayısı gerçekten çok fazla.

– Bir öğretmen olarak, sizin görüşünüze göre, bugün her öğretmende mutlaka bulunması gereken üç temel özellik nedir?

– Öğretmenlerin yetkinliklerinin ilgili bakanlık tarafından belirlendiğini biliyorum. Ancak kişisel görüşüme göre: birincisi, başkasının yerine kendini koyabilme – empati, şefkat ve merhamet. İkincisi, mesleğini sevme ve kendini ve başkalarını geliştirebilme yeteneği. Üçüncüsü, yorulmadan araştırma yapma, merak ve girişimcilik.

– Aileniz hakkında bilgi verebilir misiniz? Sizin gibi öğretmenlik mesleğini seçmiş çocuklarınız var mı?

– Çok çocuklu bir ailenin babasıyım. Dört oğlum ve iki kızım var. Şükürler olsun, hepsi evli ve çocuk sahibi. İki kızım benim mesleğimi seçerek öğretmenlik yolunda ilerliyor.

– Önümüzdeki yıllar için merkezin gelişim stratejisi ve planları nelerdir?

– Merkezin gelecekteki gelişim planını hazırladık ve bu plan sürekli olarak güncellenip iyileştirilmektedir. Merkezin imkanlarını genişletmek amacıyla, onu bir enstitüye dönüştürme önerimizi OshSU İdari Konseyi onayladı. Şu anda Bilim İnsanları Konseyi’nin kararını bekliyoruz. Bu plan hayata geçirilirse, birkaç yeni program başlatılacak. Öğretmenlerin yeniden eğitimi ve mesleki gelişimi yeni yönlerde devam edecek, inşallah. Ayrıca resmi olmayan eğitimi de teşvik etmeyi planlıyoruz. Bu kapsamda öğrenciler, yetişkinler ve halk için kısa süreli kurslar oluşturmak, resmi diplomaya sahip olmayan yetenekli uzmanları doğrulamak ve daha önce bahsedilen “Gümüş Üniversite” projesini uyarlamak gibi adımlar düşünüyoruz.

Tüm bu girişimlerin uygulanmasında, vatansever, çalışkan ve korkusuz uzmanları, iradeli ortakları davet ediyoruz. OshSU’yu seven ve gelişimine katkı sağlamak isteyenlerle iş birliği yapıyoruz.

Röportajı yapan: Zinagul Nuralieva